Εξωδικαστικός Μηχανισμός – Οκτώβριος 2026: Τι αλλάζει με τους servicers

Η συζήτηση για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους δεν εξαντλείται στο ύψος μιας μηνιαίας δόσης. Για τον οφειλέτη εξίσου κρίσιμα είναι το ποσό που πρέπει να διαθέσει προκαταβολικά, ο χρόνος αναμονής μιας απάντησης και η δυνατότητα να ελέγξει πώς διαμορφώθηκε το χρέος του.

Οι παρεμβάσεις που παρουσιάστηκαν στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 επιχειρούν να αντιμετωπίσουν αυτά τα ζητήματα. Χρειάζεται, όμως, μία βασική διευκρίνιση: οι εξαγγελίες για τις διμερείς ρυθμίσεις και τους servicers πρέπει να διακρίνονται από τις ήδη ισχύουσες δυνατότητες του Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Το επίσημο συγκριτικό σημείωμα του Υπουργείου περιγράφει προτεινόμενες ρυθμίσεις. Η τελική διατύπωση, η έναρξη ισχύος και οι τυχόν μεταβατικοί κανόνες θα κριθούν από τα νομοθετικά και κανονιστικά κείμενα που θα δημοσιευθούν.

Διμερής συμφωνία και Εξωδικαστικός: δύο διαφορετικές διαδρομές

Η απευθείας διαπραγμάτευση με μία τράπεζα ή εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων αφορά τη διευθέτηση της συγκεκριμένης οφειλής. Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός του ν. 4738/2020 επιτρέπει ευρύτερη αντιμετώπιση χρεών προς χρηματοδοτικούς φορείς, Δημόσιο και ασφαλιστικούς οργανισμούς, υπό τις προϋποθέσεις του.

Η διάκριση έχει πρακτική αξία. Μια συμφωνία για το στεγαστικό δάνειο μπορεί να φαίνεται προσιτή, αλλά πρέπει να συνυπολογιστούν οι καταβολές για την εφορία, τον ΕΦΚΑ και τις υπόλοιπες υποχρεώσεις. Η βιωσιμότητα κρίνεται από τη συνολική μηνιαία επιβάρυνση του νοικοκυριού. Αναλυτική παρουσίαση της διαδικασίας και της προετοιμασίας της αίτησης είναι διαθέσιμη στο exodikastikos.org.

Προκαταβολή έως 15%: τι σημαίνει στην πράξη

Στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις προτείνεται ανώτατο όριο προκαταβολής 15%, με δυνατότητα χαμηλότερου ποσού όταν τεκμηριώνονται ιδιαίτερη οικονομική δυσχέρεια ή ειδικές κοινωνικές συνθήκες. Πρόκειται για ανώτατο όριο και όχι για υποχρεωτική προκαταβολή ίση με το 15%. Το μέτρο αφορά τη διμερή διαδικασία και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως γενική αύξηση της προκαταβολής στον Εξωδικαστικό.

Ενδεικτικό παράδειγμα: σε οφειλή 160.000 ευρώ, το 15% αντιστοιχεί σε 24.000 ευρώ. Αν, υποθετικά, είχε ζητηθεί προκαταβολή 35%, δηλαδή 56.000 ευρώ, η διαφορά στην αρχική χρηματοδοτική ανάγκη θα ήταν 32.000 ευρώ. Αυτό δεν σημαίνει διαγραφή χρέους 32.000 ευρώ. Σημαίνει ότι λιγότερα χρήματα απαιτούνται κατά την έναρξη της συμφωνίας· το υπόλοιπο πρέπει να εξεταστεί στους όρους αποπληρωμής.

Εάν ο οφειλέτης διαθέτει μόνο 12.000 ευρώ, ακόμη και το ανώτατο όριο των 24.000 ευρώ παραμένει δυσβάστακτο. Γι’ αυτό η διαπραγμάτευση πρέπει να στηρίζεται σε αποδείξιμη ρευστότητα και σε ρεαλιστικό προϋπολογισμό.

Συγκεκριμένες προθεσμίες αντί για αόριστη αναμονή

Η προτεινόμενη διαδικασία προβλέπει απάντηση του πιστωτή εντός τριών μηνών από την αίτηση με πλήρη φάκελο, έναν μήνα για την ανταπόκριση του οφειλέτη και ολοκλήρωση το αργότερο σε έξι μήνες. Προβλέπονται επίσης συνέπειες στην τοκοφορία σε περίπτωση υπέρβασης της τρίμηνης προθεσμίας.

Το πρακτικό ζήτημα είναι η απόδειξη της υποβολής και της πληρότητας του φακέλου. Η αποστολή ενός γενικού ηλεκτρονικού μηνύματος δεν πρέπει να συγχέεται με την κατάθεση ολοκληρωμένου αιτήματος. Χρειάζεται αρχείο των εγγράφων, των ημερομηνιών παραλαβής και των συμπληρώσεων που ζητήθηκαν.

Παράλληλα, προβλέπεται ουσιαστικότερη τεκμηρίωση της πρότασης που υποβάλλεται τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από πλειστηριασμό. Η πρόταση θα πρέπει να στηρίζεται στην πραγματική οικονομική εικόνα του οφειλέτη, σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση των παρεμβάσεων.

Πλήρης ενημέρωση για την οφειλή και η προθεσμία των 45 ημερών

Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται δωρεάν χορήγηση αναλυτικών στοιχείων για τη σύμβαση, τις καταβολές, το κεφάλαιο, τους τόκους και τις επιβαρύνσεις εντός 45 ημερών, εφόσον δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα στην προσωποποιημένη πληροφόρηση. Σε μη συμμόρφωση προβλέπεται αναστολή τοκοφορίας μέχρι την πλήρη ενημέρωση, όπως αναφέρεται και στη δήλωση του Υπουργού της 30ής Σεπτεμβρίου.

Η πλήρης εικόνα επιτρέπει ουσιαστικό έλεγχο: έχουν πιστωθεί όλες οι πληρωμές; Ποιο μέρος του υπολοίπου είναι κεφάλαιο; Ποια περίοδο αφορά κάθε επιβάρυνση; Μια ρύθμιση πρέπει να αξιολογείται αφού ελεγχθεί και η ίδια η απαίτηση.

Προστασία του συνεπούς οφειλέτη και πίστωση πέντε δόσεων

Το ανακοινωμένο πλαίσιο ενισχύει την προστασία όσων τηρούν ενεργή ρύθμιση, καθώς και όσων εμποδίστηκαν να πληρώσουν επειδή δεν τους δόθηκαν τα αναγκαία στοιχεία. Για παράνομη καταγγελία ή καταδιωκτική ενέργεια προβλέπονται ακυρότητα, πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις, πεντάμηνη παράταση χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση και διοικητικές κυρώσεις.

Με υποθετική δόση 480 ευρώ, η προβλεπόμενη πίστωση αντιστοιχεί σε 2.400 ευρώ. Δεν αποτελεί γενική απαλλαγή όλων των οφειλετών από πέντε δόσεις. Συνδέεται με συγκεκριμένη παράβαση και με τις προϋποθέσεις που θα οριστικοποιηθούν.

Ο οφειλέτης πρέπει να διατηρεί αποδείξεις πληρωμών και έγγραφα αιτήματα για τα στοιχεία εξυπηρέτησης. Εάν επιδοθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης, απαιτείται άμεση αξιολόγηση της υπόθεσης και των προθεσμιών της· η αναμονή μιας νέας ρύθμισης δεν αποτελεί από μόνη της τρόπο αντιμετώπισης της επίδοσης.

Κύρια κατοικία: τι έχει ήδη ενεργοποιηθεί

Διαφορετικό καθεστώς αποτελεί το πρόσθετο εργαλείο του Εξωδικαστικού για την κύρια κατοικία, η ενεργοποίηση του οποίου από 21 Σεπτεμβρίου 2026 ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Με το άρθρο 14 του ν. 5313/2026 προστέθηκε δυνατότητα αντιπρότασης με διατήρηση της κύριας κατοικίας και εκποίηση λοιπών ακινήτων. Για τον υπολογισμό των μηνιαίων δόσεων της ειδικής αντιπρότασης λαμβάνεται ως αξία ακίνητης περιουσίας εκείνη της κύριας κατοικίας. Η αντιπρόταση είναι υποχρεωτική για τις κατηγορίες της παραγράφου 3 του άρθρου 14 του ν. 4738/2020, ενώ ο οφειλέτης μπορεί να την αποδεχθεί ή να την απορρίψει.

Η αξία της κατοικίας δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το τελικό υπόλοιπο του χρέους. Η αποτίμηση των άλλων ακινήτων, το προϊόν της εκποίησης και οι συμβατικοί όροι πρέπει να εξετάζονται μαζί. Η προστασία αφορά τους καταλαμβανόμενους πιστωτές και προϋποθέτει τήρηση της σύμβασης.

Η επιλογή εκποίησης έχει ιδιαίτερη βαρύτητα: ο νόμος προβλέπει ταχεία διαδικασία και περιορισμούς στα διαθέσιμα ένδικα βοηθήματα. Χρειάζεται επομένως έλεγχος πριν από την υπογραφή, ιδίως όταν ένα δευτερεύον ακίνητο αποφέρει εισόδημα απαραίτητο για την πληρωμή της νέας δόσης. Περισσότερα για τη λειτουργία του υπολογισμού παρουσιάζονται στον οδηγό για τους αλγορίθμους του Εξωδικαστικού.

Οι υπόλοιπες παρεμβάσεις που χρειάζονται παρακολούθηση

Στο πακέτο περιλαμβάνονται ακόμη διεύρυνση των προστατευτικών ορίων για τη διόγκωση ληξιπρόθεσμων δανείων, επέκταση της κατηγορίας ευάλωτων σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με αναπηρία τουλάχιστον 67%, καθώς και αυξημένες υποχρεώσεις διαφάνειας και ελέγχου των servicers. Η εφαρμογή τους απαιτεί έλεγχο των τελικών προϋποθέσεων και, όπου προβλέπεται, των σχετικών κανονιστικών αποφάσεων.

Τι πρέπει να εξετάζεται πριν από κάθε συμφωνία

• Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα: μετά τις αναγκαίες δαπάνες διαβίωσης και όλες τις υπόλοιπες υποχρεώσεις.
• Το συνολικό κόστος: προκαταβολή, διάρκεια, επιτόκιο, έξοδα και τυχόν μεταβολή της δόσης.
• Η τύχη της περιουσίας: ποια ακίνητα διατηρούνται, ποια εκποιούνται και ποιο εισόδημα χάνεται.
• Οι όροι της σύμβασης: υποχρεώσεις συνοφειλετών και εγγυητών, συνέπειες καθυστέρησης και προϋποθέσεις διαγραφής.
• Η χρονική ισχύς κάθε μέτρου: διάκριση ανάμεσα σε εξαγγελία, ψηφισμένη διάταξη και λειτουργική εφαρμογή.

Η αξία των νέων παρεμβάσεων θα φανεί στην ποιότητα των συμφωνιών που μπορούν να υποστηριχθούν σε βάθος χρόνου. Η χαμηλότερη προκαταβολή ή η μικρότερη αρχική δόση είναι μόνο ένα μέρος της αξιολόγησης. Η κατάλληλη λύση χρειάζεται πλήρη οικονομική εικόνα, έλεγχο των εγγράφων και συνεκτίμηση των συνεπειών για όλη την περιουσία.

Για αναλυτική ενημέρωση σχετικά με τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό μπορείτε να ανατρέξετε στο exodikastikos.org, ενώ εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση και υποστήριξη παρέχεται μέσω του karkalislawfirm.com.